De Amerikaanse krijgsmacht werkt aan plannen voor het geval president Donald Trump opdracht geeft tot een militaire operatie tegen Iran die weken kan aanhouden. Dat meldt persbureau Reuters op basis van twee Amerikaanse functionarissen die anoniem spraken vanwege de gevoeligheid van de voorbereidingen. Het gaat volgens Reuters om complexere planning dan eerdere, meer beperkte aanvallen, omdat een langdurige campagne al snel kan leiden tot vergeldingsacties en een bredere escalatie in de regio.
De berichtgeving komt op een moment dat diplomatie weer op gang is gekomen. Dinsdag 17 februari staan in Genève nieuwe gesprekken gepland over het Iraanse nucleaire programma. Oman treedt daarbij op als bemiddelaar, zo melden meerdere media op basis van betrokken bronnen en officiële mededelingen. Volgens AP gaat het om een vervolg op indirecte gesprekken die op 6 februari in Oman plaatsvonden. Daarbij waren onder meer de Amerikaanse gezant Steve Witkoff en de Iraanse minister van Buitenlandse Zaken Abbas Araghchi betrokken. AP schrijft dat de Zwitserse autoriteiten hebben bevestigd dat er opnieuw overleg in Genève komt, zonder alle details over het exacte programma vrij te geven.
Gesprekken in Genève onder druk
De onderhandelingen vinden plaats terwijl de spanning hoog blijft. In de berichtgeving wordt herhaald dat Washington een afspraak wil die voorkomt dat Iran een kernwapen kan ontwikkelen. Teheran zegt al langer dat het nucleaire programma vreedzaam is, maar het land verrijkt wel uranium tot niveaus die dicht bij ‘wapengeschikte’ kwaliteit kunnen komen. AP meldt dat Iran eerder tot 60 procent zuiverheid verrijkte, wat technisch nog maar een beperkte stap verwijderd is van wapengeschikt materiaal. Ook speelt toezicht een rol: volgens AP heeft de nucleaire waakhond van de Verenigde Naties (IAEA) al maanden moeite om inspecties uit te voeren en de voorraden goed te verifiëren.
Iran heeft ondertussen signalen afgegeven dat het bereid is tot compromissen, mits er ook over sancties wordt gesproken. RTL Nieuws schrijft dat de Iraanse onderminister Majid Takht-Ravanchi in een interview met de BBC aangaf dat Teheran diplomatieke concessies wil overwegen in ruil voor verlichting van zware Amerikaanse sancties. In dezelfde berichtgeving wordt genoemd dat Iran bereid zou zijn verrijkt uranium te verdunnen als teken van bereidheid tot een compromis, terwijl Iran blijft ontkennen dat het kernwapens wil bouwen.
Militaire opbouw en politieke druk
Parallel aan de diplomatie wordt de Amerikaanse militaire aanwezigheid in het Midden-Oosten verder opgebouwd. Trump bevestigde dat een tweede vliegdekschip naar de regio wordt gestuurd. Al Jazeera meldt dat het gaat om de USS Gerald R. Ford, die “zeer binnenkort” vanuit de Caraïben richting het Midden-Oosten zou vertrekken. Volgens RTL Nieuws is het verplaatsen van vliegdekschepen onderdeel van de druk die Washington op Teheran wil uitoefenen, al betekent dat niet automatisch dat de middelen ook daadwerkelijk worden ingezet.
Ook vanuit de Amerikaanse regering klinken harde lijnen. RTL Nieuws citeert minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio, die zei dat Trump de voorkeur geeft aan een akkoord, maar dat het sluiten daarvan moeilijk is. In dezelfde context benadrukte Rubio dat Iran volgens Washington nooit een kernwapen mag hebben, omdat dat een bedreiging zou vormen voor de Verenigde Staten, Europa en de stabiliteit in de regio. Reuters meldt daarnaast dat het Witte Huis herhaalt dat “alle opties op tafel” liggen.
© iStockRisico op tegenreactie en regionale gevolgen
Een langdurige operatie zou volgens Reuters extra risico’s met zich meebrengen. In het Reuters-bericht wordt beschreven dat een bredere campagne zich niet alleen zou kunnen richten op nucleaire infrastructuur, maar ook op staats- en veiligheidsdoelen, al worden daarbij geen specifieke plannen openbaar gemaakt. Reuters schrijft ook dat Amerikaanse functionarissen rekening houden met vergelding: Iran beschikt over een omvangrijk raketarsenaal en heeft eerder gewaarschuwd dat Amerikaanse bases in de regio doelwit kunnen worden.
Ook in de regio zelf is er vrees voor een kettingreactie. RTL Nieuws wijst op zorgen bij bondgenoten en landen in de omgeving, onder meer vanwege mogelijke aanvallen op Amerikaanse faciliteiten, risico’s voor de internationale oliehandel en de kans op vluchtelingenstromen. Volgens RTL’s correspondent Pepijn Nagtzaam is het verplaatsen van militaire middelen vooral een signaal om druk op te voeren, maar blijft de vraag hoe ver alle partijen bereid zijn te gaan. Zijn inschatting: zolang er wordt gepraat, wordt er in elk geval niet geschoten — al kan tijdrekken volgens hem ook gevaarlijk uitpakken als Washington het idee krijgt dat onderhandelingen alleen worden gebruikt om tijd te winnen.
De komende dagen zullen daarom cruciaal zijn. Als de gesprekken in Genève vooruitgang opleveren, kan dat de druk op korte termijn verlagen. Maar als het overleg vastloopt, groeit de kans dat Washington de militaire optie nadrukkelijker op tafel legt — met alle onzekerheden en risico’s van dien.
Bronnen: Reuters, RTL, AP News, Al Jazeera
Reageren