De olieprijs is deze week opgelopen door nieuwe onrust rond Iran en uitspraken van de Amerikaanse president Donald Trump over extra militaire aanwezigheid in de regio. Beleggers houden vooral rekening met risico’s voor scheepvaart en energie-aanvoer via de Straat van Hormuz.

De olieprijzen gingen omhoog nadat de spanningen rond Iran opnieuw oplaaiden. Op de oliemarkt speelt mee dat onzekerheid vaak direct wordt ingeprijsd: als handelaren vrezen dat leveringen kunnen worden verstoord, schiet de prijs meestal snel omhoog.

Olieprijs reageert op dreigementen en militaire signalen

Brent-olie (de belangrijkste Europese referentie) en de Amerikaanse olieprijs (WTI) bewogen de afgelopen dagen duidelijk op en neer, maar bleven per saldo hoger door de geopolitieke dreiging. Reuters meldde dat Brent rond de 64 tot 65 dollar per vat noteerde en WTI rond de 59 tot 60 dollar, na uitspraken van Trump over een “armada” die richting het Midden-Oosten gaat.

Tegelijkertijd kondigde de Verenigde Staten extra sancties aan tegen schepen en bedrijven die volgens Washington betrokken zijn bij het vervoeren van Iraanse olie. Die combinatie (sancties plus militaire signalen) vergroot in de markt de vrees voor verstoringen in de olieketen.

Waarom Straat van Hormuz zo belangrijk is

Een groot deel van de olie- en gasexport uit de Golfregio gaat over zee en moet daarbij door de Straat van Hormuz, de smalle doorgang tussen Iran en Oman. Op het smalste punt is die zeestraat ongeveer 33 kilometer breed, terwijl de officiële vaarroutes per richting slechts enkele kilometers beslaan.

Volgens Reuters gaat ongeveer 20% van de wereldwijde olie (ruw, condensaat en brandstoffen) via deze route: meer dan 20 miljoen vaten per dag. Ook Qatar verscheept vrijwel al zijn vloeibaar gemaakt aardgas (lng) via dezelfde doorgang.

Daarom geldt: zodra er spanning is rond Iran, kijken markten meteen naar Hormuz. Als de doorvaart lastiger wordt door incidenten, extra controles of dreigende taal, kan dat wereldwijd effect hebben op prijzen en leveringen, ook richting Europa en Azië.

Luchtvaart wijzigt routes en schrapt vluchten

De onrust raakt niet alleen de energiemarkt. KLM liet weten uit voorzorg niet meer over het luchtruim van onder meer Iran, Irak en Israël te vliegen en ook delen van de Golfregio te mijden. Daardoor worden vluchten naar bestemmingen zoals Dubai, Riyadh, Dammam en Tel Aviv tot nader order geschrapt of aangepast.

Ook andere maatschappijen nemen maatregelen, omdat omvliegen langer duurt en meer brandstof kost. Voor reizigers kan dat leiden tot omboekingen, vertragingen of annuleringen, zeker als de situatie langer onzeker blijft.

Voorlopig is het vooral de vrees voor escalatie die de olieprijs ondersteunt. De ervaring leert dat het “risico-premie”-effect weer kan afnemen als de spanning afzwakt, maar zolang de route via Hormuz een gevoelig punt blijft, zullen markten alert reageren op elk nieuw signaal uit Washington en Teheran.