De Amerikaanse president Donald Trump zegt dat hij vanaf 1 februari 2026 een importheffing van 10 procent invoert op goederen uit Nederland en zeven andere Europese landen. Volgens Trump blijft het tarief van kracht totdat er een deal ligt over de “volledige aankoop” van Groenland door de Verenigde Staten.

De aankondiging deed Trump zaterdag 17 januari 2026 via zijn platform Truth Social. Het gaat om Nederland, Denemarken, Noorwegen, Zweden, Frankrijk, Duitsland, het Verenigd Koninkrijk en Finland. Trump stelt dat deze landen “partij kiezen” in de kwestie Groenland en verwijst daarbij naar recente Europese deelname aan een Deense missie in het Arctische gebied.

Importheffing gekoppeld aan Groenland-deal

Volgens Trump gaat de heffing op 1 februari 2026 in en wordt deze op 1 juni 2026 verhoogd naar 25 procent, als er tegen die tijd geen overeenkomst is bereikt over Groenland. In zijn boodschap presenteert hij de maatregel als drukmiddel: de importheffing zou pas verdwijnen zodra er een deal is over de status van het eiland.

Groenland is een autonome regio binnen het Koninkrijk Denemarken en ligt strategisch in het Arctische gebied. Trump hamert al langer op het belang van het gebied voor veiligheid en geopolitieke invloed. In zijn verklaring noemt hij het bezoek en de aanwezigheid van Europese militairen op Groenland “gevaarlijk” en suggereert hij dat er sprake is van een onhoudbare situatie die “snel” beëindigd moet worden.

Of de nieuwe tarieven bovenop bestaande heffingen of handelsafspraken komen, is nog niet volledig uitgewerkt. In de praktijk hangt dat af van productgroep, bestaande tarieven en eventuele uitzonderingen in bestaande handelsafspraken tussen de VS en Europa. Wel is duidelijk dat een generieke heffing op “alle goederen” grote gevolgen kan hebben voor exporteurs, omdat die kosten vaak doorwerken in prijzen en contracten.

Europese leiders spreken van chantage en risico voor band VS–EU

De reacties in Europa zijn scherp. Voorzitter Ursula von der Leyen van de Europese Commissie waarschuwt dat de stap van Trump de relatie tussen de Verenigde Staten en Europa onder druk zet en kan leiden tot “een gevaarlijke neerwaartse spiraal”. Ze benadrukt dat de Deense missie juist bedoeld is om de veiligheid in het Arctische gebied te versterken en dat die inzet volgens Europese lezing past binnen afspraken tussen bondgenoten.

Ook nationale leiders laten zich kritisch uit. De Zweedse premier Ulf Kristersson stelt dat Europa zich niet laat chanteren en dat besluiten over Groenland primair bij Denemarken en Groenland zelf liggen. De Franse president Emmanuel Macron noemt de aangekondigde handelstarieven onacceptabel en zegt dat intimidatie of dreigementen Europa niet van koers zullen brengen. De Britse premier Keir Starmer kwalificeert het opleggen van importheffingen aan bondgenoten als “helemaal verkeerd” en wijst erop dat veiligheid in het Noordpoolgebied een NAVO-belang is.

Binnen het Europees Parlement klinken daarnaast waarschuwingen dat de spanningen gevolgen kunnen hebben voor de politieke steun voor (delen van) handelsafspraken met de VS. Meerdere politici benadrukken dat het lastig wordt om afspraken te verdedigen als handelstarieven worden ingezet als geopolitiek pressiemiddel tegen bondgenoten.

Wat betekent dit voor Nederland en de NAVO?

Nederland stuurt twee militairen naar Groenland: een marineofficier en een logistiek planner. Zij nemen met bondgenoten deel aan een verkenning in aanloop naar een mogelijke oefening in het Arctische gebied. In Den Haag wordt die inzet vooral gepresenteerd als bijdrage aan veiligheid en samenwerking binnen de NAVO, niet als provocatie richting Washington.

Demissionair minister Van Weel van Buitenlandse Zaken heeft kennisgenomen van Trumps aankondiging en verwijst naar de Europese lijn. In andere landen is de toon steviger, maar ook in Nederland groeit de zorg over het effect op de onderlinge verhoudingen binnen het bondgenootschap.

Commandant der Strijdkrachten Onno Eichelsheim waarschuwt dat oplopende spanningen tussen de VS en Europa juist een scheuring in de NAVO kunnen veroorzaken. Dat zou, zo is de gedachte, vooral Rusland in de kaart spelen: twijfel aan eenheid en betrouwbaarheid van bondgenoten kan de afschrikking verzwakken.

De Europese Unie praat maandag 19 januari 2026 met vertegenwoordigers van de lidstaten over de Amerikaanse aankondiging en mogelijke vervolgstappen. Tegelijk is er onzekerheid in de VS zelf: er loopt een juridische discussie over de vraag hoeveel ruimte een president heeft om zelfstandig brede handelstarieven op te leggen. Een uitspraak daarover kan de komende periode extra bepalend worden voor hoe “hard” en hoe uitvoerbaar Trumps dreigement uiteindelijk is.

Bronnen: Reuters, Bloomberg