Nederland is onvoldoende voorbereid op de veiligheidsrisico’s van extreme regen, waarschuwt de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV). Door klimaatverandering nemen piekbuien en langdurig natte perioden toe, en dat kan volgens de raad verder gaan dan wateroverlast: ook vitale voorzieningen kunnen uitvallen.

Nederland moet zich veel beter wapenen tegen de gevaren van extreme regen. In het vandaag gepubliceerde rapport Onveiligheid door extreme regen stelt de OVV dat hevige neerslag niet alleen schade en hinder veroorzaakt, maar ook kan leiden tot onveilige situaties, gezondheidsklachten en in het uiterste geval maatschappelijke ontwrichting.

Drie voorbeelden tonen impact op stroom, zorg en wonen

De OVV baseert zijn conclusies onder meer op drie onderzochte casussen uit de periode najaar 2023 tot en met zomer 2024.

In Nijverdal ontstond in de nacht van 26 december 2023 kortsluiting in een stroomverdeelstation. Door een recordnatte periode en hoge grondwaterstanden drong water de kelder binnen, waardoor bij ruim 11.000 elektriciteitsaansluitingen de stroom uitviel. De storing duurde ruim vijf uur. Volgens de OVV bleef de impact mede door het tijdstip beperkt, maar kan stroomuitval in andere situaties een kettingreactie veroorzaken, bijvoorbeeld door uitval van verkeerslichten of telecommunicatie.

Ook de zorg bleek kwetsbaar. Rond het Slingeland Ziekenhuis in Doetinchem viel op 21 juli 2024 in enkele uren 60 tot 70 millimeter regen. Wegen rond het ziekenhuis liepen onder, water kwam de Spoedeisende Hulp (SEH) binnen en toiletten overstroomden. De SEH was ruim zeven uur gesloten totdat alles droog en ontsmet was. Op 2 september 2024 volgde opnieuw een zware bui; toen duurde de sluiting korter doordat personeel en hulpdiensten wisten wat te doen.

Het derde voorbeeld komt uit Enschede, waar op 21 juli 2024 de laaggelegen wijken Pathmos en Stadsveld blank kwamen te staan. Bij ruim 80 huizen stroomde water naar binnen, in sommige gevallen met rioolwater. Bewoners kregen gezondheidsklachten door optrekkend vocht en langdurige onzekerheid. Uiteindelijk moesten 57 huishoudens elders worden ondergebracht; terugkeer bleek op korte termijn niet haalbaar.

Niet alleen “overlast”, maar ook veiligheid

Volgens de OVV worden de risico’s nog te vaak benaderd als “wateroverlast”, terwijl het in werkelijkheid om veiligheid kan gaan: uitval van vitale infrastructuur, onbereikbare zorg en woningen die door vocht en vervuiling ongezond worden. Daarbij speelt mee dat verstedelijking de afvoer- en opvangruimte voor water verkleint en dat veel infrastructuur is ontworpen voor een klimaat dat aan het veranderen is.

De raad benadrukt ook dat kwetsbaarheid zich kan opstapelen: ligging (laagtes), veel verharding, riolering, type woningen en sociale factoren. In Nederland zijn volgens de OVV 47 wijken aangewezen met een vergelijkbare kwetsbaarheid als Pathmos.

OVV wil landelijke regie, normen en betere waarschuwingen

De OVV concludeert dat maatregelen nu vaak kleinschalig blijven en dat centrale sturing vanuit het Rijk beperkt is. Daarom pleit de raad voor sneller grootschalige klimaatadaptieve ingrepen (zoals extra waterberging, grotere rioolcapaciteit en bescherming van stroomvoorziening en aanrijroutes naar ziekenhuizen).

Daarnaast adviseert de OVV om de uitkomsten van stresstesten breder te delen met meer betrokken partijen, en om vaart te maken met de juridische mogelijkheden voor vroegtijdige lokale weerwaarschuwingen door het KNMI. Ook moeten richtlijnen voor klimaatadaptief bouwen steviger worden verankerd, zodat het minder vrijblijvend is.

Bron: AD.nl