Zes kustgemeenten starten een gezamenlijke aanpak om te voorkomen dat georganiseerde criminaliteit uitwijkt naar kleine zeehavens. Ze vragen het Rijk om structurele steun, omdat nieuwe smokkelroutes en methoden de druk op lokale diensten vergroten.

Zes Nederlandse kustgemeenten gaan intensiever samenwerken om drugshandel, mensensmokkel en mogelijke spionage-activiteiten via kleinere zeehavens tegen te gaan. Volgens de gemeenten is de beveiliging in grote havens de afgelopen jaren aangescherpt, waardoor het risico groeit dat criminelen uitwijken naar plekken waar de drempel lager ligt.

Zes gemeenten, zeven havens

Het gaat om Den Haag, Den Helder, Goeree-Overflakkee, Harlingen, Eemsdelta en Het Hogeland. Samen richten zij het Platform Aanpak Ondermijning Kleine Zeehavens op. Binnen dat platform willen ze kennis, signalen en interventies beter delen en hun aanpak op elkaar afstemmen.

De samenwerking richt zich op zeven kleinere zeehavens: Scheveningen, Den Helder, Stellendam, Harlingen, Lauwersoog, Delfzijl en de Eemshaven. In deze havens komt vaak veel samen: visserij, veerdiensten, bedrijfsactiviteiten, watersport en toerisme. Juist die mix maakt toezicht en beveiliging complex, stellen de betrokken gemeenten.

Smokkel verschuift, drop-off methode in beeld

De achtergrond is dat Nederland jaarlijks te maken heeft met grootschalige drugssmokkel, waarbij grote havens traditioneel een belangrijke rol spelen. Tegelijk melden overheidspartners dat smokkelroutes en werkwijzen veranderen zodra controles strenger worden.

De Douane maakte deze week bekend dat in 2025 in Nederlandse havens 24.500 kilo cocaïne is onderschept, ruim een derde minder dan in 2024. Daarbij benadrukt de Douane dat een daling in onderscheppingen niet automatisch betekent dat de smokkel zelf afneemt: criminelen kunnen ook uitwijken naar andere routes, havens en methoden.

Een methode die in dit verband vaker wordt genoemd, is de zogeheten drop-off: drugsladingen worden op zee overboord gezet en later door kleinere vaartuigen opgehaald, om ze vervolgens via jachthavens of kleinere havens aan land te brengen. Met de lange kustlijn zouden kustgebieden daarvoor kwetsbaar kunnen zijn, waarschuwen bestuurders.

Zorgen na vondst Terschelling, roep om extra steun

Begin januari spoelden op Terschelling grote pakketten aan die mogelijk drugs bevatten. De politie meldde dat de precieze inhoud en omvang nog werd onderzocht. In berichtgeving werd gesproken over een grote vondst die kan passen bij een mislukte overdracht op zee.

Volgens de gemeenten legt dit soort incidenten extra druk op lokale politie en toezicht, terwijl kleinere havens niet dezelfde structurele ondersteuning hebben als de grote mainports. Daarom vragen zij om landelijke steun voor de opbouw van het platform. In het plan wordt gesproken over een structurele financiering die kan oplopen tot circa 3 miljoen euro per jaar.

De presentatie van het plan vond plaats in de haven van Scheveningen, in aanwezigheid van onder meer vertegenwoordigers van de Douane en Europol. Gemeenten noemen voorbeelden van lokale maatregelen, zoals (slimme) cameratoezichtsystemen, extra haven-toezicht en bewustwording bij bedrijven om verdachte situaties sneller te herkennen en te melden.