In de Veenkoloniën is een nieuw vijfjarig gebiedsprogramma officieel van start gegaan, met als doel de landbouw toekomstbestendig te maken én het verdienvermogen duurzaam te versterken. Overheden, waterschappen en keten- en kennispartners gaan samen aan de slag met praktijkprojecten, metingen en duidelijke monitoring.

Op 23 januari 2026 hebben de partners van Agenda voor de Veenkoloniën en Innovatie Veenkoloniën een intentieverklaring ondertekend. Daarmee is het Gebiedsprogramma Veenkoloniën officieel gestart. Het programma is de praktische uitwerking van het gebiedsplan ‘Een haalbare kaart’ en richt zich op een landbouw die beter is voorbereid op de toekomst, met oog voor onder meer bodem, water en een stabieler verdienmodel.

Van plan naar uitvoering in het veenkoloniale gebied

De ondertekening markeert volgens de betrokken partijen vooral een stap richting uitvoering. Gedeputeerde Gert-Jan Schuinder (voorzitter van Agenda voor de Veenkoloniën) benadrukt dat het nu niet bij plannen blijft, maar dat er gekozen wordt voor concrete projecten, duidelijke monitoring en samenwerking om de landbouw in de regio toekomstbestendig te maken.

In de praktijk betekent dit dat partijen niet alleen doelen willen formuleren, maar ook willen meten of maatregelen werken. Door kennis, ervaring en praktijkgegevens te combineren, moet sneller duidelijk worden welke aanpak het beste past bij de omstandigheden in de Veenkoloniën. Het idee is dat boeren en andere betrokkenen hierdoor beter kunnen inspelen op veranderingen, zoals eisen rond bodem- en waterkwaliteit en de behoefte aan teelten die ook op langere termijn rendabel blijven.

Drie programmalijnen voor vijf jaar

Het gebiedsprogramma loopt vijf jaar en bestaat uit drie programmalijnen:

Toekomstbestendig bouwplan: onderzoek en praktijkproeven rond het “bouwplan van de toekomst”. Daarbij gaat het om het testen en verbeteren van teelten en teeltplannen die passen bij het gebied en die economisch haalbaar zijn.

Doelsturing & monitoring: metingen en een dashboard om ontwikkelingen te volgen. Hiermee willen de partners inzichtelijk maken wat er in het gebied gebeurt en waar bijsturing nodig is.

Landelijk gebied: maatregelen voor water, bodem en zogeheten groenblauwe diensten (activiteiten die bijdragen aan natuur, landschap en waterbeheer).

Door deze lijnen te koppelen, willen de partners voorkomen dat projecten los van elkaar staan. Het programma is juist bedoeld als samenhangende aanpak: experimenteren, meten, leren en vervolgens opschalen wat werkt.

Samenwerking provincie, gemeenten, waterschappen en ketenpartners

Agenda voor de Veenkoloniën is een samenwerkingsverband van de provincies Groningen en Drenthe, de gemeenten in het gebied en de waterschappen Hunze en Aa’s en Vechtstromen. Innovatie Veenkoloniën is een samenwerking van keten- en kennispartners, waaronder Avebe, Cosun, Agrifirm, Wageningen Research en LTO Noord.