Ziek is ziek: kan een werkgever eisen dat je toch komt werken?

In Nederland geldt in de praktijk: als jij je ziek meldt, dan is dat het startpunt. Een werkgever kan die ziekmelding niet “weigeren” of eigenhandig beslissen dat je maar moet komen. Als er twijfel is over jouw inzetbaarheid, is de route niet “kom toch”, maar “laat het beoordelen”. Het Juridisch Loket is daar duidelijk over: je werkgever mag je ziekmelding niet weigeren, en als de werkgever twijfelt, moet er een bedrijfsarts bij komen.

Belangrijk verschil: ziek zijn is niet hetzelfde als “helemaal niets kunnen”. Iemand kan bijvoorbeeld met griep te beroerd zijn om op locatie te werken, maar misschien wél kort iets overdragen of later gedeeltelijk opstarten. Alleen: de werkgever mag niet zelf medische conclusies trekken en jou op basis daarvan dwingen.

Wie bepaalt of je (deels) kunt werken?

  • De bedrijfsarts is de aangewezen professional om te beoordelen of je (tijdelijk) arbeidsongeschikt bent. Arboportaal (Ministerie van SZW) zegt expliciet dat alleen een bedrijfsarts kan bepalen of een zieke werknemer (tijdelijk) arbeidsongeschikt is; de werkgever kan en mag dat niet beoordelen.
  • Bij langdurige uitval en richting een WIA-beoordeling (na bijna 2 jaar) komt UWV in beeld voor de uitkeringstrajecten.

Wat als je werkgever tóch druk zet om te komen?

  • Blijf bij de kern: je bent ziek en niet (volledig) inzetbaar.
  • Verwijs naar het verzuimprotocol en geef aan dat je beschikbaar bent voor contact met de arbodienst/bedrijfsarts.
  • Is er een serieus conflict over je inzetbaarheid of re-integratie, dan kan een bedrijfsarts beoordelen, en in sommige situaties kan UWV ook een deskundigenoordeel geven (het Juridisch Loket noemt die mogelijkheid als vervolgstap).

Wat mag een werkgever vragen bij ziekmelding en wat juist niet?

Bij ziekmelden spelen privacyregels een grote rol. De werkgever hoeft (en mag) niet alles weten. Overheidsinformatie voor werkgevers (Ondernemersplein) verwoordt het simpel: je mag niet vragen welke ziekte iemand heeft en waardoor dat komt, maar je mag wél vragen hoe lang iemand denkt dat het duurt. Ook als een werknemer uit zichzelf vertelt wat er aan de hand is, mag de werkgever die medische informatie niet zomaar vastleggen of delen.

Wat je werkgever meestal wél mag vragen (praktisch en noodzakelijk)

  • Hoe lang je denkt dat het verzuim gaat duren (inschatting).
  • Hoe je bereikbaar bent en waar je verblijft (zeker als je niet thuis bent).
  • Of er lopende werkzaamheden/afspraken zijn die moeten worden overgenomen (overdracht, planning).
  • Of sprake is van een arbeidsongeval (dát mag gevraagd worden; details blijven beperkt).

Wat je werkgever níét mag vragen (of hoort te vermijden)

  • Wat je precies mankeert (diagnose), details over klachten, behandeling of medicatie.
  • Medische “beperkingen en mogelijkheden” uitvragen alsof de werkgever zelf de arts is. Dat hoort bij de bedrijfsarts. (De grens is: werkgever regelt werk, bedrijfsarts beoordeelt belastbaarheid.)

Een handige vuistregel: de werkgever mag vragen wat nodig is om werk te organiseren en loondoorbetaling/verzuimprocessen te regelen, maar niet naar medische inhoud.

Zo werkt ziekmelden: stappen, controles, loon en re-integratie

Ziekmelden is meer dan “ik ben ziek, tot later”. Er zitten wederzijdse verplichtingen aan vast, ook als je verwacht dat het maar een paar dagen griep is.

  1. Ziekmelden volgens het verzuimprotocol
    Hoe en wanneer je je ziek meldt, staat vaak in het verzuimprotocol, je contract of cao. Het Juridisch Loket noemt als voorbeeld: vóór een bepaald tijdstip bellen. Je moet je aan die afspraken houden, tenzij dat echt niet kan (bijvoorbeeld bij spoedopname). Dan is snel contact achteraf logisch.

  2. Bereikbaar zijn voor arbodienst/bedrijfsarts
    Na je ziekmelding geeft de werkgever dit door aan de bedrijfsarts of arbodienst; dat moet binnen een week/7 dagen gebeuren volgens de genoemde richtlijnen. Belangrijk: jij moet bereikbaar zijn voor de arbodienst.

  3. Controlevoorschriften: wat kan een werkgever van je vragen?
    In het verzuimprotocol kunnen regels staan zoals: op een vast moment thuis zijn voor controle, of op gesprek komen. Het Juridisch Loket noemt die voorbeelden en zegt ook: je moet je aan het verzuimprotocol houden.

    Tegelijk blijft herstel het uitgangspunt. Ben je te ziek om te reizen of ergens te verschijnen, neem contact op en vraag om een telefonisch alternatief of verplaatsing. Bij afspraken met de bedrijfsarts geldt sowieso dat je moet meewerken.

  4. Bedrijfsarts: beoordeling en advies over wat wél kan
    De bedrijfsarts kijkt niet alleen naar “ziek of niet ziek”, maar ook naar wat je nog wél kunt en wat verstandig is richting herstel. Daarna volgt een advies over mogelijkheden om weer aan het werk te gaan.

    Dat kan betekenen: tijdelijk minder uren, aangepast werk of andere taken. Rijksoverheid noemt zulke vormen van terugkeer naar werk expliciet als onderdeel van de eerste twee ziektejaren.

  5. Tijdlijn bij langer verzuim (handig om te kennen)
    Bij een griepje heb je dit vaak niet nodig, maar het is goed om te weten hoe het systeem werkt als klachten langer aanhouden:

    - Binnen 6 weken na de eerste ziektedag maakt de bedrijfsarts een probleemanalyse.
    - Binnen 2 weken daarna maken werkgever en werknemer samen een plan van aanpak.

  6. Loondoorbetaling: wat gebeurt er met je salaris?
    UWV legt de basisregel uit: de werkgever betaalt tijdens ziekte minimaal 70% van het brutoloon en maximaal 104 weken (2 jaar). In veel cao’s staat een hogere doorbetaling, vooral in het eerste jaar, en soms zijn er wachtdagen.

    Let op: afspraken in cao/contract kunnen gunstiger (of soms specifieker) zijn dan de minimumnorm.

  7. Wat als je niet meewerkt?
    Ziekmelden geeft rechten, maar ook plichten. Als je niet meewerkt aan re-integratie of afspraken met de bedrijfsarts/arbodienst zonder goede reden, kan dat gevolgen hebben. Het Juridisch Loket waarschuwt dat je werkgever in zo’n geval het loon kan stopzetten.

Praktisch, zonder gedoe: zo voorkom je escalatie bij griep

  • Meld je op tijd ziek via de afgesproken route.
  • Geef alleen noodzakelijke info: bereikbaarheid en (globale) verwachting hoe lang het duurt, plus korte overdracht als dat lukt.
  • Bespreek rustig of tijdelijk aangepast werk haalbaar is, maar laat de belastbaarheid bij twijfel door de bedrijfsarts beoordelen.
  • Wordt er druk gezet om te komen terwijl je dat niet kunt: houd het feitelijk, verwijs naar het verzuimprotocol en de bedrijfsartsroute.

Tot slot

Dit is algemene informatie over hoe ziekmelden en verzuimbegeleiding in Nederland doorgaans werken. Regels kunnen verschillen per cao, sector en bedrijf. Bij een concreet conflict of twijfel over jouw situatie kan het helpen om advies te vragen aan de bedrijfsarts, je HR-afdeling, je vakbond of het Juridisch Loket.

Gezondheidsinformatie De informatie in dit artikel is algemeen van aard en geen vervanging voor persoonlijk professioneel medisch advies. Raadpleeg bij klachten altijd een arts of andere gekwalificeerde zorgverlener.