De hoogste rechtbank van China heeft de doodstraf van de Canadees Robert Lloyd Schellenberg ongedaan gemaakt. Een Canadese regeringswoordvoerder bevestigde dat er een beslissing is genomen door het Supreme People’s Court, de hoogste rechterlijke instantie in China. Schellenberg zat al jaren in onzekerheid: hij was in China veroordeeld wegens drugssmokkel, maar heeft altijd volgehouden dat hij onschuldig is.

Volgens zijn advocaat is het besluit op vrijdag 6 februari 2026 bekendgemaakt. Daarmee is de doodstraf niet langer van kracht, maar de zaak is nog niet afgerond. Er zou een nieuwe behandeling volgen bij de rechtbank op provinciaal niveau in Liaoning. Wanneer die procedure plaatsvindt, is nog niet duidelijk.

Langlopende zaak met diplomatieke schaduw

Schellenberg werd in 2014 in de Chinese stad Dalian vastgezet op verdenking van betrokkenheid bij een poging om een grote partij drugs het land uit te smokkelen. In 2018 kreeg hij aanvankelijk een gevangenisstraf van vijftien jaar. Daarna veranderde de situatie: bij een nieuwe behandeling in januari 2019 werd de straf verzwaard naar de doodstraf. Dat zorgde destijds voor felle kritiek vanuit Canada en trok internationaal veel aandacht.

De zaak speelde bovendien in een periode waarin de verhoudingen tussen Canada en China zwaar onder druk stonden. Nadat Canada eind 2018 in Vancouver Huawei-topvrouw Meng Wanzhou had aangehouden op verzoek van de Verenigde Staten, pakte China twee Canadezen op: Michael Kovrig en Michael Spavor. Canada noemde die arrestaties vergeldingsacties; China ontkende dat. Meng Wanzhou, Kovrig en Spavor kwamen in september 2021 vrij.

In de jaren erna bleef Schellenberg een gevoelig dossier. Mensenrechtenorganisaties wezen herhaaldelijk op zorgen over de gang van zaken, mede omdat een straf na beroep zwaarder uitpakte dan in eerste instantie.

Wat betekent dit nu voor Schellenberg en Canada?

De Canadese overheid zegt dat zij op de hoogte is van het besluit en consulaire steun blijft verlenen aan Schellenberg en zijn familie. Canada benadrukt al langer dat het zich in het algemeen verzet tegen de doodstraf en in dit soort zaken pleit voor clementie.

In internationale berichtgeving wordt het moment van de beslissing ook gekoppeld aan de recente diplomatieke contacten tussen Ottawa en Beijing. De Canadese premier Mark Carney was in januari in China voor gesprekken met president Xi Jinping en andere leiders, mede tegen de achtergrond van spanningen in de wereldhandel. Het is niet bevestigd dat die gesprekken direct verband houden met de rechterlijke beslissing, maar het besluit wordt door waarnemers wel gezien als een mogelijk signaal van een minder gespannen fase in de relatie.

Voor Schellenberg zelf betekent het besluit vooral dat het traject opnieuw verdergaat, met een nieuwe behandeling bij een hogere rechtbank in Liaoning. Het eindresultaat is daarmee nog onzeker, maar de doodstraf is op dit moment in elk geval van tafel.