In Genève heeft de Russische ambassadeur voor ontwapeningszaken, Gennadi Gatilov, aangegeven dat Rusland in principe bereid is mee te doen aan een multilateral proces over kernwapenbeheersing of reducties, maar dan wel met deelname van zowel het Verenigd Koninkrijk als Frankrijk. Daarmee benadrukt Moskou dat het niet alleen naar de twee grootste kernmachten wil kijken, maar ook naar andere Europese kernmachten wanneer er een breder akkoord wordt nagestreefd.

Volgens Gatilov is het “spijtig” dat de Verenigde Staten volgens Rusland onvoldoende zijn ingegaan op eerdere pogingen om het bestaande kader te behouden, maar hij voegde daaraan toe dat Moskou open blijft staan voor gesprekken. Het standpunt past in een langere discussie: zodra een nieuw akkoord niet langer uitsluitend bilateraal is, wil Rusland dat alle relevante kernmachten die dan in beeld komen ook daadwerkelijk aan tafel zitten.

Tegelijkertijd klinkt vanuit Washington juist de roep om het volgende verdrag breder te maken. De Verenigde Staten wijzen erop dat het veiligheidslandschap is veranderd en dat zij zich niet alleen tot Rusland willen beperken bij nieuwe afspraken over strategische kernwapens. Daardoor ontstaat een diplomatiek spanningsveld: de VS willen vooral China toevoegen, terwijl Rusland zegt dat dan ook het VK en Frankrijk niet kunnen ontbreken.

Verlopen New START verhoogt druk op opvolger

Het New START-verdrag was jarenlang de laatste grote afspraak die plafonds zette op strategische kernwapens van Rusland en de Verenigde Staten. Met het verlopen van die overeenkomst is er voor het eerst in decennia geen actief, bindend verdrag meer dat de belangrijkste strategische arsenalen van beide landen beperkt. New START legde onder meer limieten vast voor het aantal strategische kernkoppen en de middelen om die kernwapens te kunnen inzetten.

De Russische en Amerikaanse delegaties hebben volgens het Kremlin inmiddels wel besproken dat er snel nieuwe gesprekken nodig zijn. Dat overleg vond plaats in de Verenigde Arabische Emiraten, waar in dezelfde periode ook andere diplomatieke contacten liepen. De kernboodschap: beide landen zouden erkennen dat er haast is bij het opstarten van nieuwe onderhandelingen.

In de Verenigde Staten maakte president Donald Trump duidelijk dat hij niet simpelweg wil doorgaan met de bestaande afspraken, maar naar een nieuwe, gemoderniseerde overeenkomst wil toewerken. Vanuit Washington wordt daarbij herhaald dat toekomstige afspraken volgens de VS beter moeten aansluiten op een wereld met meerdere kernmachten. China liet op zijn beurt weten niet te willen deelnemen aan nieuwe onderhandelingen met Rusland en de VS, waarbij Beijing vaker benadrukt dat het arsenaal aanzienlijk kleiner is dan dat van de twee grootste kernmachten.

Intussen waarschuwde VN-secretaris-generaal António Guterres dat het aflopen van New START een ernstig moment is voor internationale vrede en veiligheid en riep hij op om zonder vertraging te werken aan een nieuw, verifieerbaar kader. Met andere woorden: zolang er geen opvolger is, groeit de zorg dat de drempels en controles die eerdere verdragen boden, verder wegvallen.

Bronnen: Reuters, AP News